PTSS na agressie in de zorg: een onderbelicht risico
Agressie en geweld tegen zorgmedewerkers komen helaas regelmatig voor. De impact daarvan kan groot zijn, niet alleen op het moment zelf, maar ook op de langere termijn. In sommige gevallen kunnen klachten zich ontwikkelen tot posttraumatische stressstoornis (PTSS).
PTSS is in Nederland geregistreerd als beroepsziekte. Toch is er in de zorg nog relatief weinig aandacht voor deze vorm van trauma en de gevolgen daarvan voor medewerkers en organisaties.
Van incident naar langdurige klachten
Na een ingrijpende gebeurtenis kunnen medewerkers verschillende reacties ervaren, zoals spanning, herbelevingen, slaapproblemen of vermijding. Deze reacties zijn vaak normaal en tijdelijk. Wanneer klachten langer dan een maand aanhouden en het functioneren beïnvloeden, kan sprake zijn van PTSS.
De uitzending ‘Gegijzeld tijdens de nachtdienst’ van ZEMBLA in maart 2026 laat bijvoorbeeld goed zien hoe groot de impact van agressie op zorgmedewerkers kan zijn en welke rol nazorg daarin speelt. Uit de uitzending en onderliggend onderzoek blijkt onder andere dat een groot deel van de zorgverleners te maken krijgt met agressie, terwijl meldingen van PTSS als gevolg hiervan relatief laag zijn. Tegelijkertijd wordt zichtbaar dat de opvang en nazorg na incidenten niet altijd toereikend is, waardoor de kans op langdurige of chronische klachten toeneemt. Gevolgen voor zorgmedewerkers kunnen aanzienlijk zijn, zowel psychosociaal als ook op het werkplezier en de inzet op het werk
Erkenning en herkenning
Hoewel PTSS als beroepsziekte is geregistreerd, is de herkenning in de praktijk niet altijd vanzelfsprekend. Klachten worden niet altijd direct in verband gebracht met een incident op het werk en medewerkers zoeken niet altijd tijdig hulp. En wanneer hulp is ingeschakeld worden klachten niet altijd erkend als PTSS. Voor organisaties ligt hier een belangrijke rol. Het begint bij:
- het signaleren van klachten
- het voeren van het gesprek
- het bieden van passende ondersteuning
Het belang van goede opvang en nazorg
De impact van agressie stopt niet bij het incident zelf. Herkenning is belangrijk, maar daarmee zijn we er nog niet: goede opvang en nazorg zijn essentieel om langdurige klachten en mogelijk PTSS te voorkomen. Denk hierbij aan:
- directe collegiale opvang na een incident
- structurele nazorg en opvolging
- toegang tot professionele ondersteuning, zoals de bedrijfsarts of gespecialiseerde hulpverlening
- aandacht voor terugkeer naar werk
Het tijdig herkennen van signalen en het bieden van passende ondersteuning kan het verschil maken voor het herstel van medewerkers.
Veiligezorg: ondersteuning bij opvang en nazorg
Binnen Veiligezorg wordt benadrukt dat het belangrijk is dat organisaties na een incident de juiste stappen zetten: het slachtoffer opvangen, het incident melden en waar nodig aangifte doen.
Op de pagina over nazorg binnen Veiligezorg vind je praktische handvatten voor het organiseren van goede opvang en opvolging na incidenten. Deze handvatten helpen organisaties om medewerkers op een passende manier te ondersteunen en tijdig de juiste stappen te zetten.
Daarbij gaat het niet alleen om directe opvang, maar ook om het tijdig opschalen naar passende professionele ondersteuning wanneer klachten aanhouden.
Juist daarom is het van belang dat leidinggevenden en organisaties actief betrokken blijven, signalen herkennen en passende ondersteuning organiseren. Aandacht voor nazorg is daarmee niet alleen een kwestie van goed werkgeverschap, maar ook een belangrijke factor in het voorkomen van uitval en het bevorderen van duurzame inzetbaarheid.
Ter ondersteuning:
- ARQ heeft een beleidsrichtlijn ontwikkeld voor psychosociale ondersteuning van zorgprofessionals.
- Slachtofferhulp Nederland biedt psychosociale en juridische ondersteuning bij het doen van aangifte. Ook kunnen zij hulp bieden bij de communicatie en ondersteunen wanneer grootschalige opvang nodig is.
